….στη
Μαρία, στη Λίτσα…..στη/στο Νηπιαγωγό που καλείται να είναι υπεύθυνη για την
ασφάλεια των παιδιών της…. ακόμα κι αν οι συνθήκες δεν της το επιτρέπουν….
Συνάδελφοι,
με αφορμή την περιπέτεια δυο συναδέλφων μας
Νηπιαγωγών που τις οδήγησε στο δικαστήριο στις 11 Φλεβάρη κι όπου
μετά από πολύωρη αναμονή η απόφαση ήταν: ‘Αθώες, για αυτήν την φορά,
λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό παιδιών ανά νηπιαγωγό και τις κτιριακές συνθήκες…’
αποφάσισα να μοιραστώ μαζί σας μερικές
σκέψεις[1],
« Όλοι μας, στις μικρές και στις μεγάλες
μας βόλτες έχουμε ρίξει τη ματιά μας στα
νηπιαγωγεία. Κι οι εικόνες που στα μάτια μας καθρεπτίζονται είναι
αποκαρδιωτικές. Ισόγεια πολυκατοικιών, μαγαζιά με τζαμαρίες, εκείνες τις
σιδερένιες που έχουν χιλιοβαφεί και συνεχίζουν να ξεφλουδίζουν… Με τα μεγάλα
τζάμια τους τα στολισμένα με τις πολύχρωμες κουρτίνες, που αποτελούν το σήμα
κατατεθέν της ιδιότητας του χώρου και που προφυλάσσουν από τον ήλιο και από τα
βλέμματα των περαστικών ή, ίσως, τα παιδικά μάτια και αυτιά από τις Σειρήνες
του δρόμου! Γιατί οι αίθουσες (;) αυτές, τις περισσότερες φορές, γλείφουν τους
δρόμους…
Τζαμαρία,
πεζοδρόμιο , δρόμος…ετούτη είναι και η αυλή!
Έχουμε όλοι μας την ανάγκη να ακούμε το
τραγούδι της σιωπής!! Έχουμε όλοι μας την ανάγκη να παίξουμε, να φωνάξουμε, να
κυνηγήσουμε, να μας κυνηγήσουν, να ανέβουμε ανάποδα στην τσουλήθρα κρυφά από το
βλέμμα της δασκάλας, να ξεπεράσουμε τους κανόνες- όρια, που μας βάζουν οι άλλοι
αλλά και τα όρια τα δικά μας…Να ξεπεράσουμε τους φόβους μας…Γιατί έτσι καταλαβαίνουμε
και μαθαίνουμε το σώμα μας, το μυαλό μας, το σώμα και το μυαλό των φίλων μας.
Έτσι γνωρίζουμε τον εαυτό μας και τον εαυτό των άλλων… Έτσι χτίζουμε τον κόσμο
μας και τον χτίζουμε καλύτερα σαν είμαστε παιδιά…κι όλοι μας αναζητούμε την
παιδική ηλικία για τον λόγο αυτό!
Κι όμως τέτοιες είναι οι αίθουσες-
τρώγλες που φιλοξενούν τα παιδιά μας…Τα παιδιά μας που είναι μόλις πέντε και
έξι χρονών. Στην πιο τρυφερή ηλικία, στην πιο σημαντική επαφή τους με τον χώρο
της αγωγής και εκπαίδευσης, σ’ αυτόν της Προσχολικής Αγωγής, το μοναδικό χώρο
σε ολόκληρη την εκπαιδευτική πυραμίδα που συνδυάζεται η γνώση με το παιχνίδι
και που θα ‘πρεπε και οι «πέντε αίστησες», όπως λέει και ο Καζαντζάκης, να
ικανοποιούνται.
Γιατί δεν διαμαρτυρόμαστε; Γιατί δεν
καταλαβαίνουμε ότι τα παιδιά μας στριμώχνονται, ότι δεν τους αξίζει η φυλακή
των ΤΖΑΜΕΝΙΩΝ ΤΟΙΧΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ «ΜΗ!» που αναγκαστικά λέγονται για την ασφάλειά
τους!
Είναι ηρωίδες οι νηπιαγωγοί! Φύλακες και
άγγελοι της ασφάλειας των παιδιών μας! Και μεταφορείς επίπλων! και
διακοσμήτριες! Αλλά κυρίως επιστήμονες παιδαγωγοί που υποχρεώνονται να
ακολουθήσουν ένα αναλυτικό πρόγραμμα το οποίο βασίζεται στις ομάδες των παιδιών
και στις γωνιές του νηπιαγωγείου!! Αχ! Ναι! Στις γωνιές!! Τις απούσες γωνιές
λόγω έλλειψης χώρου!! Γιατί φροντίζουν την
καθημερινότητά τους, κάποιοι (βλέπε Υπουργείο), να τη «βοηθούν» και να
τη «συντροφεύουν» με αναλυτικό πρόγραμμα, με οδηγούς- προτάσεις που συνοδεύουν
το Α.Π., με θεωρίες και προσεγγίσεις στο έργο το διδακτικό ( βλέπε διαθεματική
προσέγγιση της γνώσης, σχέδια εργασίας…) !
Επί
χάρτου!! Να βοηθούν μονάχα στα χαρτιά!!
Συγκεκριμένα: στο σκοπό του Διαθεματικού
Ενιαίου Πλαισίου Προγραμμάτων Σπουδών και Προγραμμάτων σχεδιασμού και Ανάπτυξης δραστηριοτήτων για το
νηπιαγωγείο (ΔΕΠΠΣ) το Νηπιαγωγείο παρουσιάζεται ρητά «ως φορέας κοινωνικοποίησης του παιδιού ( μετά την οικογένεια) που θα
πρέπει να εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις ώστε τα παιδιά να αναπτύσσονται και να
κοινωνικοποιούνται ομαλά και πολύπλευρα.»
Αμέσως
μετά στο υποκεφάλαιο για τα προγράμματα για την εκπαίδευση των μικρών παιδιών
διαβάζουμε: « Τα παιδιά σε ένα ασφαλές
και πλούσιο σε ερεθίσματα περιβάλλον εξερευνούν με τις αισθήσεις, δημιουργούν
ιδέες και δομούν τη γνώση.» και στην ενότητα Παιδί και περιβάλλον των
Προγραμμάτων Σχεδιασμού και ανάπτυξης δραστηριοτήτων : « Μέσα σε ένα ελκυστικό, κατάλληλα διαμορφωμένο και εμπλουτισμένο
μαθησιακά περιβάλλον διαρκούς αλληλεπίδρασης μέσα στην τάξη ή και στο άμεσο
φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον έξω από την τάξη, προετοιμάζονται και
πραγματοποιούνται ομαδικές και ατομικές δραστηριότητες». Κι ακόμα στις
ενότητες για τα εικαστικά, το θέατρο , τη φυσική αγωγή, τη μουσική, τονίζεται η
εξασφάλιση του κατάλληλου περιβάλλοντος και των απαραίτητων μέσων- εξοπλισμού
για τη διευκόλυνση της συμμετοχής του παιδιού σε διάφορες δραστηριότητες και
παιχνίδια, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες και τις δυνατότητες της ηλικίας του!!
Ο
ρόλος δε του εκπαιδευτικού είναι, σύμφωνα πάντα με το ΔΕΠΠΣ, «να δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες ώστε
μέσα σε ένα ελκυστικό, ασφαλές, φιλικό και πλούσιο σε ερεθίσματα περιβάλλον, να
εξασφαλίζονται κίνητρα και προϋποθέσεις μάθησης για όλα τα παιδιά».
Στον
Ο. Ν. γίνεται δε ιδιαίτερη μνεία στη σημασία του σχεδιασμού και της οργάνωσης
του μαθησιακού περιβάλλοντος (εξωτερικός – εσωτερικός χώρος), εφόσον ένα
ολόκληρο κεφάλαιο αναφέρεται σε αυτό.
Φράσεις
όπως : …ο χώρος να είναι ελκυστικός!...
να εμπνέει ασφάλεια!... να δίνεται ιδιαίτερη μέριμνα τόσο για την αρχική
διαμόρφωση του χώρου όσο και για την εύστοχη αναπροσαρμογή του καθώς εξελίσσεται
το πρόγραμμα!... να είναι ευρύχωρος, ευχάριστος και εξοπλισμένος με παιχνίδια
που καλλιεργούν τη δημιουργικότητα και τη φαντασία!... το μέγεθος της σχολικής
αίθουσας, οι χρωματισμοί, η επίπλωση, ο φωτισμός επηρεάζουν τη μάθηση των
παιδιών (Candini, 2000)!... θα πρέπει να λαμβάνεται ειδική μέριμνα αν υπάρχουν παιδιά
με κινητικά ή όρασης προβλήματα, ώστε να εξασφαλίζεται η ασφαλής πρόσβαση των
παιδιών!...το περιβάλλον που διαμορφώνεται να αντανακλά τα βιώματα των
παιδιών!... ο χώρος « μιλά» για τις δραστηριότητες των παιδιών!... η χωροταξική
διαρρύθμιση θεωρείται σημαντική γιατί συνδέεται με το είδος των αλληλεπιδράσεων
που αναπτύσσονται ανάμεσα στα παιδιά, στη νηπιαγωγό και τα παιδιά, ανάμεσα στα
παιδιά και στο χώρο!...η διαμόρφωση του χώρου -στις γωνιές- θα πρέπει να
προκαλεί τα παιδιά να συμμετέχουν, να σχεδιάζουν, να διαφωνούν και να διαπραγματεύονται, να εντοπίζουν προβλήματα και να προσπαθούν να
τα επιλύουν, να διαχειρίζονται, να τακτοποιούν ή να τροποποιούν το χώρο που
έχουν στη διάθεσή τους ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες τους, να τα
ενθαρρύνει να εξερευνούν υλικά, αλλά και τις σχέσεις τους με τους συνομηλίκους
τους και τους ενηλίκους, να φαντάζονται και να δημιουργούν!…
Όλα τα παραπάνω αλλά και όλα όσα ακόμα στην
έκταση του συγκεκριμένου κεφαλαίου αναφέρονται καθώς και στα υπόλοιπα κεφάλαια
του Ο.Ν. ηχούν ως σειρήνες στα αυτιά μας, στα αυτιά των νηπιαγωγών που σέβονται
το ρόλο τους, την επιστημονικότητά τους, που αυτοαξιολογούνται με σοβαρότητα
στοχαζόμενοι τη σημασία και την αξία του έργου τους και ανατροφοδοτούνται
μονάχα από τα χαμόγελα των παιδιών τους! Που η καθημερινή πραγματικότητά τους
απέχει χιλιόμετρα από αυτήν που παρουσιάζεται βοηθητικά στον Οδηγό, στον κάθε
Οδηγό Δυνάστη που αντί να προσφέρει χέρι
βοηθείας δίνει κλωτσιά στην ελπίδα του «πράττειν ορθώς» του/της κάθε νηπιαγωγού
που διαχειρίζεται με τον καλύτερο τρόπο την τρώγλη- μαγαζάκι- στέγη του
νηπιαγωγείου της.
Εξαιρετικής δε σημασίας, για το πώς οι
συγγραφείς νηπιαγωγοί του οδηγού βλέπουν τα καθ’ ημάς, είναι η παρακάτω
παράγραφος: « Είναι γνωστό ότι στην
ελληνική πραγματικότητα ο χώρος των σχολικών αιθουσών είναι συχνά πολύ
περιορισμένος. Για την κάλυψη των αναγκών του προγράμματος απαιτούνται
ευέλικτες λύσεις που να δίνουν τη δυνατότητα εύκολων προσαρμογών, όταν οι
δραστηριότητες που αναπτύσσονται το απαιτούν.»
Κι όταν μαζευόμαστε οι νηπιαγωγοί σε ομάδες
για να συζητήσουμε τα ζητήματα που μας αφορούν, ως αιωρούμενη σκόνη ίπταται η
ανάγκη να κατανοηθούν αυτές οι συνθήκες, να κατανοηθεί η δυσκολία του έργου
μας, να εκτιμηθεί η καθημερινή προσπάθεια μας και κυρίως να βοηθηθούμε από την πολιτεία
εμπράκτως κι όχι θεωρητικώς, που το πιο σημαντικό κομμάτι της εκπαιδευτικής
πυραμίδας το αντιμετωπίζει ως τελευταίο, στην ουσία, υποτιμώντας την Προσχολική
Αγωγή στεγάζοντάς την σε τρύπες…εκθειάζοντάς την όμως σε αναλυτικά και
οδηγούς…Υποτιμώντας τις νηπιαγωγούς, ασκώντας τους «συμβολική βία» αφού τους
δημιουργεί έναν κόσμο ψεύτικο με υποχρεώσεις και απαιτήσεις πέρα από τις δικές
τους δυνάμεις και ακόμα υποτιμώντας τα ίδια τα παιδιά φυλακίζοντάς τα, παρότι
υπαινίσσεται την ασφάλεια, την αυτονομία τους….
Κι όμως είμαστε υπεύθυνες για 25 παιδιά (προς
το παρόν, κι ας ρίξουμε μια ματιά στον Οδηγό για τις προδιαγραφές των Σχολικών
Κτιρίων).
-Από τα νεκροταφεία και τα σχολεία, είχε
πει κάποτε ένας πολυταξιδεμένος φίλος, καταλαβαίνω τον πολιτισμό και την
κουλτούρα των χωρών που επισκέπτομαι.
Αλίμονο! Οι γκρίζοι κύριοι των κυβερνήσεων
της χώρας μας, δεν ήταν φαίνεται ποτέ
ταξιδιώτες αλλά ούτε και γονείς!! ή δεν νοιάζονταν για τα παιδιά τους, ή
νοιάζονταν μονάχα για τα δικά τους παιδιά και καθόλου για τα παιδιά μας!!
Δεν
στήριξαν και δεν στηρίζουν την Προσχολική Αγωγή. Τι κάνουν για τα νηπιαγωγεία;
Σιωπή!! Υπόσχονται!!
Υπόσχονται
από τα μπαλκόνια τους κι αφήνουν τα παιδιά, την παιδεία, τους γονείς και τις
υποχρεώσεις τους απέναντί τους, στη γωνία! Αλλάζουν τα αναλυτικά προγράμματα,
τα προσαρμόζουν στα ευρωπαϊκά δεδομένα
και τάχα καινοτομούν!!
Στην
Ελλάδα τότε, του 2007 (νόμος 3518/2006), μετά από τη μεγάλη απεργία των
εκπαιδευτικών, η κυβέρνηση καθιερώνει με νόμο την υποχρεωτική Προσχολική Αγωγή
για τα παιδιά που συμπληρώνουν την 31η Δεκεμβρίου του έτους εγγραφής
ηλικία πέντε ετών!! Χωρίς καμιά πρόσθετη
δαπάνη στον κρατικό προϋπολογισμό!!
Οι
φυλακές με τους τζαμένιους τοίχους διαρκώς ορθώνονται εμπρός μας!
Και
εκείνοι, οι γκρίζοι κύριοι, μας βλέπουν, μα δεν μας αφουγκράζονται!
Μονάχα
σα γίνουμε πολλοί θα μας ακούσουν!»
Δαγκωνάκη Αργυρώ
Νηπιαγωγός
στο 38ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου, Αιρετός ΠΥΣΠΕ
Ηρακλείου
Εκλεγμένη με την κίνηση
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ
[1] κάποιες από τις οποίες
έχουν ήδη δημοσιευθεί σε:
1. Άρθρο στην εφημερίδα Πατρίς 29-9-07 με τίτλο: «Για
τα νηπιαγωγεία μας, με τη ματιά της μάνας και της νηπιαγωγού» και,
2. Σε εισήγηση με θέμα: Δ.Ε.Π.Π.Σ και Οδηγός
Νηπιαγωγού – η ρητορική του ενδύματος, χώρος. Σε συνέδριο από το Πανεπιστήμιο
Πάτρας στις 18-20 Ιανουαρίου 2008 με τίτλο « ένα χρόνο μετά την εφαρμογή των
νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων. Τι άλλαξε;)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου